O NAMA

>ENGLISH   >RROMANO

Počeci organizovanja Romkinja na našim prostorima

Prvi pisani tragovi o organizovanju Romkinja na ovim prostorima datiru još od 1920-tih, kada je u romskom naselju Čair ma’la u Nišu osnovano prvo neformalno žensko pevačko društvo. Članice, žene različite starosti, nastupale su u raznim gradovima tadašnje Jugoslavije pred romskom i neromskom publikom.

Iako ne postoje pisani tragovi koji to beleže, poznato je i da su Romkinje bile uključene u antifašističku borbu, kao i u antifašistički pokret žena (AFŽ).

Od 60-tih godina počinju da se organizuju folklorna romska udruženja širom Jugoslavije u kojima su i Romkinje bile aktivne, mada ni to nije zabeleženo. U folklornim udruženjima su muškarci bili javno istaknuti a žene su bile vidljive najviše kao plesačice, iako su imale veoma važnu ulogu i u organizacionim poslovima.

Tokom devedesetih godina u Srbiji, u periodu sukoba i stradanja, sveopšteg nacionalizma i mizoginije, počinje da se javlja nova snaga za ženski otpor. Ideja ženskih ljudskih prava je preko aktivistkinja u romskom, ženskom i omladinskim pokretima dobila novu dimenziju. Romski ženski aktivizam skrenuo je pažnju na marginalizovane grupe, kao i očiglednoj i svakodnevnoj diskriminaciji koju trpe pripadnice romskog naroda. Ovim se istovremeno u pojmovnik ljudskih prava kod nas uvodi i termin “dvostruka diskriminacija”.

Pojam dvostruke diskriminacije opisuje da su Romkinje diskriminisane zato što su žene kao i zbog pripadnosti manjinskoj, marginalizovanoj etničkoj grupi. Uskoro je postalo jasno da je potrebno ovaj termin zameniti pojmom “višestruka diskriminacije”, odnosno “intersekcionalnost”. Time se naglašava da se diskriminacija dešava i po još mnogim drugim osnovama, kao što su klasa, rod i seksualna orijentacija, religijsko opredeljenje, zdravstveno stanje, itd.

Formiranje Romske ženske mreže

Tokom 1997. godine u Nišu je počela da se formira grupa žena pod imenom Ženski prostor, koja je prepoznala da u sve vidljivijem civilnom sektoru, a posebno ženkom, nedostaje svest o višestrukoj diskriminaciji i problemima Romkinja. Istovremeno, u Beogradu se osniva Romski ženski Centar Bibija, čije aktivistkinje hrabro ulaze u romske mahale širom grada, a kasnije i van njega. Tokom 2000. godine, romski aktivisti i aktivistkinje iz Kragujevca, koji se već nekoliko godina  bave unapređenjem položaja Roma, formiraju Romski informativni Centar, a program usmeravaju i na Romkinje. Sledi formiranje organizacije Mladi istraživači Romi iz Vojvodine. Njihovo sedište je najpre bilo u Staroj Pazovi a kasnije se premešta u Žabalj, a aktivistkinje ove organizacije osmišljavaju i izvode ženske programe. Osniva se i organizacija Amarilis u  Novom Sadu, za podršku Romkinjama, Aškalikama i Egipćankama; Humanitarno udruženje Roma, Niš, koje osim distribuiranja humanitarne pomoći ima za cilj i osnaživanje dece, omladine i žena; udruženje Sastipe u Vranju koje radi na unapređivanju zdravlja Romkinja. Osnivaju se i Dukat u  Kruševcu, Centar za mlade u Valjevu i  Unija romskih studenata u Novom  Sadu.

Iako ideja o umrežavanju  postoji od kraja 90-tih godina, naše prvo okuplljanje kao Mreža se dogodilo 2. i 3. decembra 2004. Tada je, u organizaciji Romskog ženskog centra Bibija u  Beogradu, održan osnivački sastanak Romske ženske mreže. 14 aktivistkinja romskih ženskih i romskih organizacija, koje imaju ženske programe, izradile su okviran strateški plan za rad Mreže i načine za međusobnu podršku u uključivanju Romkinja u Dekadu inkluzije Roma.

osnivanje

Osnivački sastanak Romsko-ženske mreže 2004.godine

Mreža danas

Neke od organizacija osnivačica Mreže više nisu aktivne. Neke su promenile naziv i strukturu. Međutim, za nekoliko  godina je broj aktivistkinja, romskih ženskih organizacija i inicijativa iz Mreže narastao nekoliko puta. Danas Mreža broji 25 organizacija i inicijativa koje deluju na čitavoj teritoriji Srbije. Broj stalno raste sa novim aktivistkinjama koje nam se priključuju u zalaganju da se rodne i manjinske teme, kao i njihovo prožimanje, nađu na političkoj agendi.

U okviru Romske ženske mreže postoje i podmreže koje obuhvataju aktivistkinje u regionu, kao što su: Ženska romska mreža Vojvodina, Mreža Banata, mreža aktivistkinja južne Srbije „Zajedno možemo“, Romkinje Beograda.

Borimo se za sistemska rešenja problema sa kojima se Romkinje suočavaju. Za ostvarivanje ženskih ljudskih prava. Za obrazovanje, rad, zapošljavanje i ekonomsko osnaživanje. Unapređenje zdravstvene zaštite, protiv nasilja u porodici i trgovine ženama i decom. Zalažemo se za učešće Romkinja u javnom i privatnom životu,  razvijanje kulture i još mnogo toga što čini temelj ljudskih prava i dostojanstva.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *